تجارت و استانداردهای واردات و صادرات

استاندارد و تجارت

یکی از عواملی که میتواند سبب اطمینان از فرایندهای تجاری کالاها باشد وجود عامل سوم(Third party) در مبادلات تجارتی است. عاملی که بدون جانبداری از هر یک از عوامل صادرات و وادرات و صرفاً به استناد قوانین و مقررات از پیش تدوین شده به داوری پرداخته و زمینه انتقال کالا از دست فروشنده به خریدار را محیا کند. برای این منظور لازم است عامل سوم دارای خصوصیات زیر باشد:
1- مورد وثوق و تایید هر دو طرف (خریدار و فروشنده) باشد.
2- به تمامی جنبه های تجارت احاطه داشته باشد.
3- دارای قدرت تصمیم گیری باشد.
4- در ارتباط با کمیت و کیفیت کالا های مبادله شده تعاریف مدون و مشخصی داشته باشد.
در سطح جهانی، موسسات استاندارد با برخورداری از چهار ویژگی فوق الذکر، میتوانند نقش عامل سوم را در دنیای تجارت به عهده داشته باشند. زبان استاندارد زبان تفاهم بین المللی است و مفهوم لغوی استاندارد شامل اصول و قواعد و هر آن چیزی است که به عنوان مبنایی برای مقایسه پذیرفته می شود. از اینرو، استانداردسازی کالا، خدمات، آیین نامه های کار، سیستم های کیفیتی یا هر مورد دیگری، به معنی رعایت اصول و مقررات در فرایندهای تدارک و ارائه خدمات در تمام زمینه های تولید، تجارت، حمل و نقل، ارتباطات و غیره مصداق می یابد.

انواع استاندارد

بر حسب اینکه خریدار و فروشنده از یک ملیت یا از دو ملیت مختلف باشند، مبادله کالا بین آنها با عنوان خرید و فروش داخلی و یا صادرات و واردات تعریف می شود، که هر یک از این دو حالت تابع استانداردهای خاص خود می باشند. براین اساس، استانداردهای مختلفی چون: 1- استاندارد ملی، 2- استاندارد منطقه ای، 3- استاندارد بین المللی تعریف می شوند که در ادامه به توصیف هریک می پردازیم.
1- استاندارد ملی: استانداردی است که توسط موسسه استاندارد آن کشور با بهره گیری از نتایج حاصل یافته های علمی، نظر کارشناسان، و مسئولان مربوطه در سطح یک کشور، تعیین، تدوین و منتشر می گردد. استاندارد ملی یک کشور بستگی به شرایط اقتصادی، جغرافیایی و امکانات موجود دارد. استاندارد ملی در خصوص تولیدات، آیین نامه های کار، خدمات و … مصداق می یابد. اهم اهداف مورد نظر در تهیه و اجرای استاندارد های ملی شامل حفظ و ارتقاء سطح تکنولوژی، حمایت از مصرف کننده، تولید کننده و نهایتاً تامین منافع ملی است. بدون شک خریداران و فروشندگان مقیم یک کشور باید از استانداردهای ملی آن کشور تبعیت نموده و مطابق آن عمل نمایند.

2- استاندارد منطقه ای: استانداردی است که جهت تسهیل مبادلات تجاری، در منطقه ای خاص، متشکل از تعدادی کشور همجوار یا گروهی از کشورهای دارای مبادلات بازرگانی مشترک، تهیه، منتشر و اعمال می شود؛ مانند استانداردهای اروپایی که برای کالاهای مورد مبادله در کشورهای عضو اتحادیه اروپا مصداق و اعتبار دارد و علامت اختصاری آن CE (Conformite Europeenne) است. CE به معنای انطباق با استانداردهای اروپایی است و نشان دهنده تطابق کالای مورد نظر با شرایط استانداردهای مقرر در خصوص ایمنی، بهداشت، محیط زیست و حمایت از مصرف کننده است. در صورتیکه صادر کننده و وارد کننده یک کالا، مقیم دو کشور در منطقه ای خاص مثل اروپا باشند باید تابع استانداردهای همان منطقه مورد نظر باشند.

3- استاندارد بین المللی: استانداردی است که با توجه به شرایط روز دنیا و بنا به ضرورت، توسط سازمان های بین المللی از قبیل سازمان جهانی استاندارد (ISO)، تهیه، تصویب و منتشر می گردد.
این نوع استانداردها در تمامی کشورهای جهان مورد پذیرش هستند و صادر کنندگان و وارد کنندگان واقع در دو کشور مختلف می توانند داد و ستد کالای خود را به پشتوانه استانداردهای بین المللی انجام دهند.

نقطه انتقال ریسک

یکی از مهمترین چالش هایی که هریک از صادر کنندگان و وارد کنندگان بسته به وضعیت خود با ان مواجه هستند، نقطه انتقال ریسک است. نقطه انتقال ریسک در اصطلاح به نقطه ای از تجارت اطلاق می گردد که از ان زمان، مسئولیت کیفیت کالا از فروشنده به خریدار منتقل می گردد. در این رابطه نیز استانداردهایی موجود هستند که منجر به پیدایش اصطلاحات مختلف تجارت از قبیل اینکوترمز شده است.
اینکوترمز علاوه بر نظارت به نقطه انتقال ریسک، درباره مباحثی چون هزینه حمل و نقل، بیمه انتقال و موارد دیگر، استاندارد هایی را تدوین نموده است که مهمترین اصطلاحات آن عبارتند از:
۱) FOB) Free On Board): در این حالت، مسئولیت کیفیت کالا به محض بارگیری در وسیله حمل (کامیون، قطار، هواپیما و خصوصاً کشتی) از فروشنده به خریدار منتقل می گردد. بدیهی است که هزینه حمل و نقل در این حالت، بر عهده خریدار است.
۲) C&F) Cost and Freight): در این حالت مسئولیت پرداخت هزینه حمل و نقل بر عهده فروشنده خواهد بود.
۳) CIF) Cost Insurance Freight): در این حالت مسئولیت پرداخت هزینه حمل و نقل و بیمه کالا به عهده فروشنده می باشد.

نقش موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران در تجارت

مشخص است که عدم نظارت بر فعالیت های بی رویه صادرات و واردات با مشکلات زیادی همراه خواهد بود. در صورتی که کنترل کافی بر امر صادرات وجود نداشته باشد، کالاهای ایرانی موقعیت جهانی خود را از دست خواهند داد. همچنین عدم نظارت بر واردات کالا، موجب وارد شدن کالاهای نا مرغوب به کشور شده و موجب متضرر شدن مصرف کنندگان کالا می شود. از اینرو، نیاز به ارگان های ناظر در زمینه صادرات و واردات بسیار مهم است. این نظارت ها از طریق موسسات استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران صورت می گیرد.
مطابق ماده ۳ فصل دوم قانون اصلاح قوانین و مقررات موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران که در سال ۱۳۷۱ به تصویب رسیده است، دو وظیفه اصلی موسسه استاندارد عبارت است از:
الف) کنترل کیفی کالاهای صادراتی که مشمول استاندارد اجباری هستند و جلوگیری از صدور کالاهای نامرغوب به کشورهای دیگر، به منظور فراهم نمودن امکان رقابت با کالاهای مشابه خارجی و حفظ بازارهای بین المللی.
ب) کنترل کیفیت کالاهای وارداتی مشمول بر استاندارد اجباری، به منظور حمایت از مصرف کنندگان و تولید کنندگان داخلی و جلوگیری از ورود کالاهای نا مرغوب خارجی. موسسه استاندارد اجرای این ماموریت ها را به ادارات کل استان ها که گمرکات کشور در آنها واقع هستند محول نموده است.

روشهای اجرایی موجود در اداره نظارت بر امور صادرات و واردات

1- صدور گواهینامه انطباق یا عدم انطباق کالاهای وارداتی مشمول استاندارد اجباری
یادداشت 1- کالاهای خاص شامل الف) کالاهای مورد نیاز پروژه های دولتی، ب) تجهیزات کارخانجات واحدهای تولیدی، ج) کالاهای حد وسط یا مواد اولیه واحدهای تولیدی هستند.
یاداشت ۲: این بررسی شامل کنترل اظهارنامه، فاکتور، صاحب کالا، وکیل صاحب کالا (ترخیص کالا) متن ارزیابی توسط ارزیاب گمرک و نحوه ارجاع به ازمایشگاه گمرک می باشد.
یاداشت ۳: این بررسی شامل کنترل تعهد نامه صاحب کالا، کنترل MD، کنترل مبدا ساخت کالا و کنترل استاندارد یا استانداردهای ساخت کالا (حسب مورد) می باشد.
یاداشت ۴: این بررسی شامل کنترل گواهینامه ثبت کالا و اعتبار آن، کنترل مبدا ساخت کالا و سایر موارد مورد نیاز می باشد.
یاداشت ۵ : این بررسی شامل اعتبار گواهی بازرسی، انطباق آن با اسناد خرید، کنترل نتیجه ازمون همراه گواهی، کنترل MD همراه گواهی، کنترل مبدا ساخت کالا و سایر موارد مورد نیاز می باشد. یاداشت ۶: آزمون باید در یکی از آزمایشگاه های موسسه استاندارد، ادارات کل تابعه آن یا آزمایشگاه همکار (اکرودیته) انجام گرفته باشد.

2- صدور گواهینامه انطباق کالاهای صادراتی مشمول استاندارد اجباری
یاداشت ۱: این بررسی شامل کنترل مدارک حقوقی واحد تولیدی، کنترل استقرار واحد تولیدی در استان تهران و سایر موارد می باشد.
یاداشت ۲: ضمن استعلام از اداره اجرایی استاندارد.
یاداشت ۳: آزمون باید در یکی از آزمایشگاههای موسسه استاندارد، ادارات کل تابعه آن یا آزمایشگاه همکار (اکرودیته) انجام شود.
یاداشت ۴: موافقت با استاندارد به گواهینامه انطباق صادره و بصورت ظهر نویسی اظهارنامه صادراتی صورت می گیرد.

3- صدور مجوز حذف بازرسی
یاداشت ۱: در این مرحله ارائه معرفی نامه بانک نیز لازم است.
یاداشت ۲: این بررسی شامل کنترل ثبت سفارش، کنترل P/I ( (Performa Invoiceکنترل نامه بانک مربوطه و سایر موارد می باشد.
یاداشت ۳: کالاهای خاص عبارتند از: الف) کالاهای مورد نیاز پروژه های دولتی، ب) مورد نیاز واحدهای تولیدی به عنوان تجهیزات کارخانه، ج) کالاهای حد واسط یا مواد اولیه واحدهای تولیدی

4- تعیین ماهیت کالا
توضیح: این رویه جهت کالاهای صادراتی یا وارداتی که مشمول مقررات استاندارد اجباری نمی باشند کاربرد دارد.

ضوابط فنی استفاده از CE مارک (Conformite Europeenne)

برای اقلام "مشمول مقررات استاندارد اجباریِ"، علاوه بر رعایت مقررات استاندارد اجباری، داشتن دستورالعمل فارسی همراه هر کالا الزامی است و نیازی به ارائه گواهی CE مارک نمی باشد.
برای اقلام "مشمول مصوب هیات محترم وزیران"، ارائه تاییدیه CE مارک و داشتن دستور العمل فارسی همراه هر کالا الزامی است و نیازی به نمونه برداری و آزمون نمی باشد.
برای کالاهای خاص (از قبیل الکترو موتور، ژنراتور، سرور، رایانه همراه و اسکنر) دستورالعمل همراه می تواند فارسی (ترجیجاً) یا انگلیسی باشند.
در صورتیکه وارد کننده ای نتواند برای اقلام مشمول مصوبه هیات محترم وزیران گواهی CE مارک ارائه دهد، می تواند با یکی از روشهای اجرائی ۳۵/۱۳۱/ر اقدام و در صورت تایید و رعایت استانداردها و الزامات CE مارک و ارائه دستور العمل فارسی همراه هر کالا، محموله خود را ترخیص نمایند.
گواهی CE مارک صادره از سوی سازنده کالا مستقر در کشورهای معتبر (با روش خوداظهاری) و در سر برگ کارخانه سازنده کالا کفایت کرده و مورد قبول می باشد ولی گواهی CE مارک کالاهای ساخت سایر کشورها باید توسط یک سازمان گواهی کننده معتبر (سازمان گواهی کننده مستقل شخص ثالث) صادر شده باشد.

.Copyright © 2019 IranClearance.ir . All Rights Reserved